Dzisiaj zajmiemy się tematem, który wciąż jest tabu, a przecież dotyczy każdego z nas. Porozmawiamy o… ludzkich odchodach. W naturze kupa ludzka – tak samo jak obornik – może być cennym zasobem, a nie problemem, którego trzeba się pozbyć za pomocą spłuczki.
Powrót do korzeni: Od Terra Preta do japońskich pól
Zanim zaczęliśmy się brzydzić własną biologią, doskonale wiedzieliśmy, jak z niej korzystać.
- Terra Preta: Słynne czarnoziemy z Amazonii, niesamowicie żyzne do dziś, powstały m.in. dzięki temu, że rdzenni mieszkańcy mieszali węgiel drzewny z odpadami domowymi i ludzkimi odchodami.
- Japonia: Dawniej w Japonii odchody z miast były cenionym towarem. Rolnicy przyjeżdżali wozami, odbierali je od mieszczan i wywozili na pola jako nawóz. To był idealny, zamknięty obieg.
Dlaczego Europa wybrała rury?
W XIX-wiecznej Europie budowa kanalizacji była odpowiedzią na tragiczne epidemie cholery. To uratowało miliony istnień, ale stworzyło nowy problem: przerwaliśmy naturalny obieg azotu i mikroorganizmów. Zamiast oddawać glebie to, co od niej wzięliśmy w jedzeniu, wysyłamy to do rzek i mórz, podczas gdy gleba jałowieje. Pamiętajmy: mocz i kupa są pełne azotu, fosforu i potasu – dokładnie tego, co kupujemy w sztucznych nawozach!
Jak to zrobić mądrze? Suche toalety i nowoczesność
Nie namawiam nikogo do średniowiecznych metod, ale do nowoczesnych rozwiązań, które są higieniczne i bezwonne. W tradycyjnych „sławojkach” należy dbać o zasypywanie odchodów materią organiczną: suchymi liśćmi, słomą lub trocinami. Jeżeli dodatkowo regularnie dolewamy EM-y lub posypujemy całość otrębami Bokashi, proces rozkładu (fermentacji) przyspieszy niesamowicie, a uciążliwy zapach zniknie niemal natychmiast!
Jeśli planujesz budowę suchej toalety od nowa, trzymaj się dwóch złotych zasad:
- Rozdzielaj! Najlepsze toalety kompostowe to takie, które oddzielają mocz od kału. Mocz jest prawie sterylne . Po rozcieńczeniu z wodą 1:10, to genialny nawóz azotowy. W ekowiosce ZEGG w Niemczech w ogrodzie ustawione są specjalne beczki napełnione słomą, które służą jako pisuary. Nasiąknięta słoma trafia później do kompostu, wzbogacając go w azot.
- Nowoczesne i estetyczne rozwiązania: Możesz mieć toaletę kompostową, która wygląda jak nowoczesny mebel:
- Separett (Szwecja): Toalety separujące. Wyglądają estetycznie jak zwykłe WC, ale nie potrzebują wody. Link do Separett. Firma ta dostarcza również toalety do slumsów w krajach rozwijających się, co realnie zmienia życie tamtejszych ludzi – zebrane odchody z trocinami zamieniane są w pełnowartościowy kompost.
- Kildwick lub Trobolo: Bardzo estetyczne rozwiązania, idealne do kamperów i domków letniskowych. Trobolo oferuje też gotowe elementy do samodzielnej budowy takich toalet.
Co z klasycznymi Toi-Toiami?
W klasycznych toaletach przenośnych zazwyczaj używa się płynów chemicznych zawierających formaldehyd. Można je jednak zastąpić produktami biologicznymi, takimi jak EM Bio. Zostało to przetestowane z powodzeniem – dodatek EM oraz posypanie całości otrębami Bokashi sprawia, że procesy gnilne ustępują fermentacji, a odór znika.
Ekologia na festiwalach
Na razie rzadko zdarza się, aby organizatorzy festiwali (nawet tych ekologicznych) zadbali o naturalny obieg odchodów. Są jednak świetne przykłady:
- Boom Festival w Portugalii: Ich hasło to „Zamieniamy Twoją kupę w złoto”. Posiadają cały system toalet kompostowych. Więcej o Boom Festival.
- Akcja EMRO (Japonia): Organizacja EMRO regularnie wspiera wielkie wydarzenia (Earth Toilet Project), zamieniając problem toaletowy w bezpieczny kompost dzięki mikroorganizmom. EM redukują zapachy i przyspieszają rozkład ścieków. Więcej o EMRO Japan.
- Czeremcha: Na Festiwalu Wielu Kultur w Czeremsze również testowaliśmy opryskiwanie toalet roztworami EM. Efekt? Brak fetoru, który zazwyczaj towarzyszy takim miejscom przy dużych tłumach.
Dlaczego EM-y są kluczowe dla bezpieczeństwa?
Wielu z nas obawia się patogenów (takich jak bakterie Salmonella czy E. coli), które naturalnie występują w odchodach. Tutaj do akcji wkraczają Efektywne Mikroorganizmy. Zawarte w nich bakterie kwasu mlekowego oraz drożdże obniżają pH środowiska i wytwarzają naturalne substancje antybiotyczne.
Proces ten nazywamy higienizacją poprzez fermentację. Zamiast gnicia, które generuje fetor i przyciąga muchy, zachodzi proces podobny do kiszenia kapusty. Dzięki temu szkodliwe patogeny są eliminowane, a materia organiczna staje się bezpiecznym, bogatym w próchnicę podłożem, które nie zagraża zdrowiu ani środowisku.
Podsumowanie
Przywrócenie ludzkich odchodów do obiegu materii to wyzwanie logistyczne i kulturowe, ale dzięki technologii EM staje się to bezpieczne i proste.
Więcej informacji znajdziesz tutaj: